In touch with Diverse Iranian Community

اختلال خلقی دو قطبی چیست و چگونه درمان میشود – بخش ۳

0 63

اختلال روان‌پريشانه

اين اختلال نيز يك نوع بسيار شديد افسردگى است كه علاوه بر علائم ماليخوليا، همچنين داراى علائم روان‌پريشى نظير وهم و هذيان نيز مى‌باشد.

اختلال افسرده‌خويى

اين اختلال يك افسردگى ملايم طولانى‌مدت است كه حداقل دو سال دوام دارد. مى‌تواند چند دهه را به طور چرخشى در برگيرد و فرساينده باشد و تأثير نامطلوبى بر شخصيت فرد باقى گذارد.

اختلال خُلقى فصلى

علائم اين اختلال با تغييرات فصلى مشاهده مى‌شود كه آن را از ديگر انواع اختلال‌هاى خُلقى متمايز مى‌سازد. افراد مبتلا به اين اختلال مجموعه‌اى از علائم را همان موقع از سال، ولى نه لزومآ در هر سال بروز مى‌دهند.

اكثر افراد در ماه‌هاى طولانى زمستان كه ساعات تاريكى طولانى‌تر از روشنايى است به اين عارضه دچار مى‌شوند. به اين گونه افراد گفته مى‌شود كه افسردگى و غمگينى زمستانى دارند.

احساسات و علائم در اينگونه افراد ممكن است نامحسوس باشد و يا بسيار آشكار. علائم شامل ماهها افسردگى، خستگى و اضافه‌وزن مى‌باشد.

درمان براى اين اختلال خُلقى ويژه، مى‌تواند شامل درمان دارويى ضدافسردگى و يا نوردرمانى باشد كه به تحفيف حالت غمگينى كمك مى‌نمايد و موجب تسكين آن مى‌شود. در نوردرمانى از نور استفاده مى‌شود كه نور خورشيد

را در دوره‌هاى طولانى همانندسازى مى‌كند.

در برخى از افراد داراى اختلال دوقطبى، نوردرمانى مى‌تواند منجر به تندچرخى و حالت‌هاى شيدايى شود.

  

اختلال‌هاى اضطراب و ترس

 بسيارى از افراد داراى اختلال خُلقى از اضطراب نيز در رنج هستند. گرچه اختلال اضطراب قربانيان خود را عملا ناتوان مى‌سازد، ولى اين موارد عمومى‌ترين اَشكال از اختلال‌هاى روانى هستند كه قابل درمان مى‌باشند. در

صورتى كه شما مختصر اضطرابى را در زمان تنش‌زاى ويژه‌اى نظير سخنرانى در جمع تجربه مى‌نماييد، داراى اختلال دوقطبى نيستيد. اين مورد را اضطراب واكنشى مى‌نامند.

علائم فيزيكى (جسمى) اختلال ترس:

ـ لرزش

ـ درد عضلانى

ـ تعريق

ـ دستهاى سرد و مرطوب

ـ دلهره

ـ عصبانيت

ـ سرگيجه

ـ خستگى

ـ تپش قلب

ـ خشكى دهان

ـ كج‌خُلقى

ـ احساس از دست دادن كنترل

انواع مختلف اختلال اضطراب به شرح زير هستند:

ترس‌هاى بى‌مورد همراه با حمله‌هاى وحشت بسيارى از ترس‌ها برايمان آشنا هستند نظير ترس از مار، ترس در فضاهاى بسته و محصور، ترس از هواپيما و ارتفاع. ساير هراس‌ها مشهور نيستند همانند ترس از مكان‌هاى شلوغ يعنى ترس در زمانى كه فرد در يك مكان عمومى مثل مراكز خريد و يا كنسرت قرار مى‌گيرد كه هيچگونه خيابانى براى فرار در آنها وجود ندارد. ترس از مكان‌هاى شلوغ فرد را ناتوان و او را در خانه خود در انزوا قرار مى‌دهد.

اختلال ترس

مشخصه اين اختلال، ترس زياد است كه هيچگونه نشانه ظاهرى ندارد؛ اغلب ترس همراه با علائم جسمى نظير تپش قلب، تعريق، گرگرفتگى و يا سرد شدن و احساس خفگى و خفقان از روبرو شدن با واقعيت مى‌باشد. چنانچه علائم شديد باشند فرد به اين عقيده مى‌رسد كه در معرض حمله قلبى است و يا حتى در حال مرگ. حملات از نظر زمانى كوتاه بوده و حدود يك ساعت دوام دارد. در عين حال اين حملات مى‌توانند متعدد و مكرّر نيز باشند.

اختلال فشار بعد از سانحه

اين اختلال مى‌تواند بر روى افرادى كه از يك حادثه فيزيكى و يا هيجانى شديد نجات يافته‌اند تأثير داشته باشد. اين اختلال در قربانيان تجاوز، نجات‌يافتگان در جنگ و قربانيان جنايت ممكن است گسترده‌تر باشد. برخى افراد سانحه را در كابوس‌هاى شبانه، و مرور گذشته تجربه مى‌كنند. برخى ديگر احساس بى‌تفاوتى دارند.

چه كسى رنج مى‌برد؟

اختلال اضطراب در زنان بيشتر از مردان عموميت دارد. به نظر مى‌آيد كه اختلال وسواس غيرارادى در هر دو جنسيت عموميت يكسانى دارد. اغلب، اولين علائم در سنين بلوغ و يا اوايل بزرگسالى بروز مى‌نمايد. مورد استثنا، هراس (فوبيا) است كه در زمان كودكى شروع مى‌شود و با رشد كودك از بين مى‌رود.

درمان اختلال‌هاى اضطراب

اين اختلال مى‌تواند با تركيبى از دارودرمانى و رفتاردرمانى، با موفقيت مداوا شود. درمان شامل آشكار كردن محرّك‌هاى ترس و مداخله‌شناختى مى‌باشد.

با توجه به نوع اختلال، داروهايى از خانواده بنزوديازاپين(benzodiazepine) نظير ريوُتريل (Rivotril) وآتيوان (Ativan)از اولين گزينه‌هاى مورد استفاده مى‌باشند.

چگونه اختلال خُلقى دوقطبى درمان مى‌شود

درمان مؤثر براى اختلال دوقطبى اغلب تركيبى از چندين درمان توأمان مى‌باشد كه عبارت‌اند از :

دارودرمانى

دارو در درمان اختلال دوقطبى نقش اصلى را دارد. حدوداً ۷۵ الى ۸۰ درصد تمام موارد را مى‌توان با دارو درمان نمود. در ۲۰ درصد بقيه نيز دارو مى‌تواند در كاهش اختلال به طور قابل ملاحظه‌اى مؤثر باشد. گرچه برخى از افراد داراى اختلال ملايم و خفيف ممكن است كه دارودرمانى را انتخاب نكنند، ولى اكثر افراد به دارو نياز دارند تا سلامتى آنها تثبيت و حفظ شود.

روان‌درمانى

افراد مبتلا به اختلال دوقطبى غالبآ آسيب‌هاى قابل ملاحظه‌اى را در عملكرد شغلى و اجتماعى خود تجربه مى‌كنند. ساير مشكلات درجه دومى كه با اختلال در ارتباط مى‌باشند شامل بيكارى، مشكلات مالى و حقوقى و مشكلات

زناشويى هستند. روان‌درمانى به طرز مؤثرى به افراد در فائق آمدن بر مشكلات كمك مى‌نمايد.

تنظيم جدول خُلق

اختلال دوقطبى يك اختلال چرخه‌اى است كه ممكن است دوره‌هاى آن فصلى بوده و يا تابع الگويى باشد. با رسم جدول خُلق خود در فاصله زمانى بخصوصى، به زمان‌هايى كه بايد به آن توجه داشته باشيد خواهيد رسيد. اين امر به شما اجازه مى‌دهد يك رويكرد پيشگيرانه را نسبت به برنامه درمان خود داشته باشيد تا چنانچه در زمستان افسرده مى‌شويد در اواخر پاييز داروى ضدافسردگى را به درمان خود اضافه نماييد. بسيارى از موارد ديگر هستند كه مى‌توانيد با آنها خُلق خود را رصد و پيگيرى نماييد. مى‌توانيد زمان استفاده از داروها، ميزان خواب خود، و هر عامل خارجى را كه روى خُلق شما مؤثر است يادداشت نماييد. هر قدر اطلاعات‌تان در مورد شرايط خود بيشتر باشد، شانس به حداقل رساندن دوره‌هاى شديد نوسان افزايش مى‌يابد.

 انواع درمان

ادغام فرددرمانى و خانواده‌درمانى يكپارچه

(Integrated Family and Individual Therapy -IFIT )

اين روش درمان اختلال دوقطبى نسبتآ جديد مى‌باشد. به اعضاى خانواده يارى مى‌رساند كه با اندك تغييراتى كه در زندگى روزمره بيمار خود رخ مى‌دهد، شرايط آسيب‌پذيرى و امكان ابتلا به بيمارى او را درك نمايند. تأكيد روى

بيمارانى است كه قادر به پى‌گيرى و انجام كارهاى روزمره خود هستند. اعضاى خانواده ترغيب مى‌شوند كه به بيماران خود در ادامه آهنگ زندگى روزانه خودشان كمك نمايند. به آنها آموزش داده مى‌شود كه مراقب دوره‌هاى در شرف وقوع بيمارى عضو خانواده خود باشند و ياد بگيرند چگونه در آن مداخله نمايند.

تغيير سَبك زندگى

بسيارى از افراد درمى‌يابند كه مى‌بايد تغييراتى در سبك زندگى خود بدهند، از جمله انتخاب گزينه‌هاى سالم در زندگى. اين امر شامل رژيم غذايى سالم، ورزش مستمر، خواب كافى و پرهيز از الكل و مواد مخدر مى‌باشد.

آموزش

آموزش هم براى بيماران و هم براى خانواده‌هاى آنها بسيار مهم است. فعال بودن و اطلاع از تصميمات آموزشى در مورد سلامتى روانى از اهميت فوق‌العاده‌اى برخوردار است. آموزش همچنين در سرعت بخشيدن به روند سوگوارى مفيد مى‌باشد.

درمان‌هاى روانشناختى

روان‌درمانى

افراد مبتلا به اختلال دوقطبى اغلب دچار آسيب‌هاى شغلى و اجتماعى مى‌گردند.

ساير مشكلات درجه دوم كه در ارتباط با اين اختلال هستند شامل: بيكارى، مشكلات حقوقى و مالى به اضافه مشكلات زناشويى مى‌باشد. روان‌درمانى به طور مؤثرى به افراد براى فائق آمدن به نتايج اختلال كمك مى‌نمايد.

در حالى كه مبدأ اختلال خُلق در سيستم بيولوژيكى مغز مى‌باشد، اغلب شرايط روانى و پيامدهاى آن با بيمارى اوليه همراه است. اين مشكلات فرعى روانى معمولا با روش‌هاى درمانى متفاوت درمان مى‌شوند.

اغلب يك فرد متخصص درمان كه حامى و دلسوز باشد مى‌تواند به فرد افسرده كمك نمايد. اين نوع درمان توسط متخصص فيزيولوژى كارل راجرز توسعه پيدا كرد كه در اكثر روش‌هاى درمانى كاربرد دارد. ساير درمان‌ها شامل :

درمان ‌شناختي‌ـ رفتارى(Cognitive Behavioral Therapy) ، درمان روابط بين فردى(Interpersonal Therapy)، درمان تنظيم زندگى اجتماعى (Social Rhythm Therapy) و درمان خانواده‌محور(Family Focused Therapy) هستند.

درمان شناختي‌ـ  رفتارى(CBT)

درمان شناختي‌ـ رفتارى به افراد يارى مى‌رساند كه با افكار منفى مبارزه كرده و آنها را جرح و تعديل نمايند. اين افكار منفى اغلب به رفتارهاى ناشايست منجر مى‌شود كه زندگى را تحت تأثير خود قرار مى‌دهد. صحبت درمانى مرتبط با درمان شناختي‌ـ رفتارى، زنجيره‌اى از تمايلات منطقى و واقعى را به وجود مى‌آورد، يعنى نگاه مثبت ‌تر به زندگى. همچنين كمك مى‌كند كه چگونه با موضوعات حاشيه‌اى موجود در اختلال خُلقى كنار آييم.

درمان روابط بين‌فردى

حفظ و پروراندن ارتباط جمعى وقتى كه يك نفر داراى اختلال خُلق مى‌باشد شايد مشكل باشد. از طريق روش‌هاى درمانى نظير درمان روابط بين‌فردى و درمان بهبود روند زندگى، ارتباط مى‌تواند حفظ شده و توسعه يابد. درمان روابط بين‌فردى بر روى ارتباط شخصى متمركز است كه بيمار با ديگران دارد. درمانگر از طريق درمان با فرد كار مى‌كند تا او روشى را دريابد كه از طريق آن، رابطه‌ها را پرورش داده و حفظ نمايد. داشتن روابط خوب، زندگى فرد را تنظيم و تنش‌هاى بين‌فردى را كم مى‌نمايد.

درمان تنظيم آهنگ زندگى

درمان از طريق تنظيم آهنگ زندگى بر روى كارهاى روزمره نظير خواب، غذا خوردن و كار كردن متمركز است. گفته مى‌شود كه خواب منظم همراه با خوب خوردن و متابعت دقيق از درمان دارويى، يكى از مؤلفه‌هاى مهم در سلامت ذهنى افرادى است كه به اختلال خُلقى دچار هستند. پژوهش‌ها نشان مى‌دهد كه افراد مبتلا به اختلال دوقطبى زمانى كه برنامه‌هاى روزانه آنها مختل مى‌شود، دچار رخدادهاى اختلال مى‌شوند.

محققان به اين نتيجه رسيدند كه وقتى درمان دارويى با درمان بين‌فردى و درمان تنظيم آهنگ زندگى تركيب مى‌شود، از بروز علائم شيدايى و افسردگى جلوگيرى خواهد شد.

درمان خانواده‌محور

درمان خانواده‌محور بخشى اساسى از كنار آمدن تمامى اعضاى خانواده، با عزيز مبتلا به اختلال خُلقى است. اغلب، بيمارى بر روى تمامى اعضاى خانواده از كارهاى روزمره‌شان گرفته تا اعتقادات آنان در مورد بيمارى ذهنى، اثر مى‌گذارد.

درمانگر به آموزش اعضاى خانواده در مورد اختلال دوقطبى و افسردگى كمك مى‌كند. نقش درمانگر براى خانواده اين است كه ارتباط بين اعضاى خانواده را تسهيل نموده و مهارت‌هايى را به خانواده مى‌آموزد كه مشكلات منحصر به فرد خودشان را حل نمايند. بالاخره، درمان به كاهش تنش بين اعضاى خانواده يارى مى‌رساند و از طريق حمايت و آموزش، حس بازگشتن به شرايط عادى را به وجود مى‌آورد.

در تحقيقات ملاحظه شده است كه دارودرمانى مناسب و روان‌درمانى از نشدید و بازگشت دوره‌ها و بروز علائم بيمارى جلوگيرى مى‌نمايد. روان‌درمانى نه‌تنها نشانه ضعف نیست بلكه نقطه قوتى است كه مى‌تواند به فرد در زمان رويدادهاى اختلال‌هاى خلقى شديد توانايى فعاليت عرضه نمايد.

پاسخ دهید

مشاهدهٔ قبل از ارسال

نمایش متن بعد از ارسال