آشیان / نقد و بررسی (صفحه 4)

نقد و بررسی

هیچی که آنجا نیست و هیچی که هست

از مجموعه داستان های کوتاه ” پرتره ی مرد ناتمام ” نوشته ی امیر حسین یزدان بُد (*) به مناسبت هشتاد و هفتمین نشست کافه راوی در ونکوور تئودور آدورنو:” یک روح آرام عشقش را بر روی یک نقطه از زمین فیکس کرده است؛ مرد قوی عشقش را به همه …

بیشتر بخوانید

ادبیات در دو سوی انقلاب

[clear] [clear]  خاستگاه سیاسی تجدد ادبی در ایران پیش از “افسانه”ی نیما، پیش از “سنگر خونین” ابوالقاسم لاهوتی، پیش از “پرورش طبیعت” شمس کسمایی و پیش از “منظومه‌ی ایدئال پیرمرد دهگانی” میرزاده‌ی عشقی، یا بهتر است بگوییم به‌رغم تمامی این آثار، همه‌چیز با تقی رفعت آغاز می‌شود وقتی به سال …

بیشتر بخوانید

” پیرمرد و دریا ” صدای شکوه فراموش شده

  به مناسبت هشتاد و ششمین نشست ” کافه راوی ” در ونکوور : ” پیرمرد و دریا ” اثر ارنست همینگوی شهرگان: همینگوی را وقتی در نوجوانی می خوانیم، او را یک پیرمرد نیرومند و متکی به نفس می بینیم که با کمترین وسیله یک مارلین بزرگ را مغلوب …

بیشتر بخوانید

زنده‌ها خواب‌هایم را می‌دزدند

در سال‌های اخیر شاهد تولید و ارائه انبوه انواع شعر توسط شاعران بی‌شماری در رسانه‌های مجازی و موسسات و بنگاه‌های نشر بوده‌ایم؛ اشعاری که به زعم بسیاری از منتقدان، به دلیل عدم شناخت و دانش کافی در زمینه شعر و مواردی نظیر الگوبرداری و رونویسی از همدیگر، تکرار مضامین و …

بیشتر بخوانید

خوانش دو شعرِ احمد شاملو

1. “افق روشن“ روزی ما دوباره کبوترهایمان را پیدا خواهیم کرد و مهربانی دست زیبایی را خواهد گرفت روزی که کمترین سرود بوسه است. و هر انسان برای هر انسان برادری است. روزی که دیگر درهای خانه‌شان را نمی‌بندند. قفل افسانه‌ای است و قلب برای زندگی بس است. روزی که …

بیشتر بخوانید

دایاسپورا ، هویت و تجارب شاعرانه:

دایاسپورا یکی از لغات کلیدی در ادبیات مهاجرت است و معناهای زیادی را در خصوص فرهنگ سازی و واسازی زبان در مهاجرت به ذهن متبادر می کند. دایاسپورا هم می تواند مثبت باشد به این معنی که تاییدی بر یک فرهنگ خاص درمهاجرت است و هم برعکس می تواند منفی …

بیشتر بخوانید

«روزنامه تعطیل»: «زندگی تعطیل»

هیچ‌چیز نه هست و نه نیست   «شبیه خاطره‌ای آری   که رؤیا و کابوسی   که گذشته است یا    که می‌آید    چنان‌که به خواب است یا»؛ و این «یا» ی آخر یعنی این‌که گفتن غیر اکتوالیته بودن هم ممکن نیست. این شعر چون بسیاری اشعار دیگر غیرممکن …

بیشتر بخوانید

خود هیاکل خوانی

اگر بگویید من شعرهای «محمد آزرم» را می‌فهمم سطری را می‌خوانند و می‌گویند: پس بگو این سطر یعنی چه؟!… و مشکل از همین جا شروع می‌شود. از تصوری که ما از شعر داریم. این که سطری را بخوانیم و به دنبال معنی‌اش باشیم و اگر درس زندگی هم بدهد که …

بیشتر بخوانید

 زبانیت: جسارت یا عقب نشینی؟ – گفتار دوم:

که فهم نمی‌فهمد[1] [clear] [clear] [clear] [clear] یک. مردمی یا برجِ عاج نشین؟ وقتی از شاعر مردمی حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟ از خودِ مردم که بپرسیم، نیما و شاملو را شاعر مردمی می‌دانند؛ نیما و شاملویی که هر یک در عصر خود، نوآور و پیشرو محسوب می‌شدند و …

بیشتر بخوانید

اما شعر سروده شود

شهرگان: جمشید برزگر را اگرچه در کار روزنامه‌نگاری و تحلیل‌گری سیاسی می‌بینیم، اما نزدیک دو دهه است که او را به عنوان شاعر می‌شناسیم. مجموعه شعر «روزنامه‌ی تعطیل» آخرین شعرهای او نیست. اما هم از دیگر شعرهای او متمایز است و هم در سپهر شعر معاصر فارسی جایگاه متمایزی دارد …

بیشتر بخوانید

دو خوانش از امیر کراب بر اشعاری از نصرت رحمانی و نادر نادرپور

نگاهی به شعر “من آبروی عشقم هشدار،… به خاک نریزی (لیلی)!” نصرت رحمانی   لیلی چشمت خراج سلطنت شب را از شاعران شرق طلب می‌كند من آبروی عشقم هشدار … به خاك نریزی . پركن پیاله را آرام‌تر بخوان آواز فاصله‌های نگاه را در باغ كوچه‌های فرصت و میعاد . …

بیشتر بخوانید

همان‌طور که جهان زبان است، انسان هم زبان است

توضیح ناشر: نشر مروارید اخیرا کتابی را با عنوان “الفبای راز؛ مسأله‌سازهای شعر امروز ایران” از محمد آزرم منتشر کرده است. این اثر که نقادانه به شعر امروز نگاه می‌کند، تناقضات رفتاری شعرها را در برابر ادعای گفتاری آنها قرار می‌دهد. آینه‌ای مقابل شعرها می‌گذارد تا به خود نگاه کنند …

بیشتر بخوانید

​ضمیر بی‌شخص

رمان «تهران کوه کمرشکن» یک رمان نو، چالشی و پست‌ مدرن است. نویسنده بدون این‌ که دربست خودش را به دامن نظریه و منطق رمان نو انداخته باشد، آن را به کار بسته و در ضمن، از مواردی ‌که با روش کلاسیک روایت ‌گری قابل گشودن و بازنمایی بوده نیز …

بیشتر بخوانید

زبانیت: جسارت یا عقب نشینی؟ – گفتار نخست:

راه‌ها همه‌گی که به انقلاب ختم نمی‌شود[i] اشاره: از نوشتن این متن، مدتی می‌گذرد اما خوشحالم که انتشار آن همزمان شد با انتشار آنلاینِ نسخه‌ی کاملِ کتاب «افتادن به مساحت مرگ» در این آدرس: http://ketabnak.com/book/77803/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA-%D9%85%D8%B1%DA%AF  ***  [clear] از روزگاری که توجه به محوریتِ زبان در شعر، میانِ شاعرانِ امروز ایران …

بیشتر بخوانید

نوشتار زنانه و شعر زنان در دهه‌های اخیر در ایران

این نوشته چند سال پیش به شکل مختصرتری در مجله اینترنتی کندو منتشر شده بود که متاسفانه با بسته شدن این سایت از دسترس خارج شده است. در این نوشته‌ی جدید کوشیده‌ام با گسترش مفهوم و حوزه بررسی آثار ابعاد جدیدی به بررسی خود بدهم. در متن پیشین هم اصلاحاتی …

بیشتر بخوانید

اولیس جیمز جویس و چرخش شگرف راوی

پنجشنبه‌ای که در پیش است (۱۶ ژوئن) به نام روز بلوم، یکی از شخصیت‌های اصلی رمان اولیس جیمز جویس، نام‌گذاری شده است. جویس با بهره‌وری از عادی‌ترین جنبه‌های زندگی مردم معمولی، در شهری معمولی و در روزی معمولی، پنجشنبه، ۱۶ ژوئن ۱۹۰۴، با شیوه‌ی نگارشی نو اثر هنری و ماندگارش، …

بیشتر بخوانید

خوانش دو شعر مانا آقایی

شعر “آگهی همسریابی“ شعر را با هم بخوانیم: “آگهی همسریابی” زنی هستم بیست و هشت ساله با عادت‌هایی غریب و اشتباهاتی هم‌قد خودم که صبح تا صبح دندان‌هایم را مسواک می‌زنم پشت میز اداره می‌نشینم و غصّه‌هایم را با خواندن “نیازمندی‌ها”ی روزنامه فراموش می‌کنم من از توفان‌های بسیاری گذشته‌ام من …

بیشتر بخوانید

«هیچ از حسِ، هیچ از کسِ، هیچ از جا»

کتاب را باز کردم. از وسط. مثل کتاب حافظ برای فال. شعر ۶۶ آمد در صفحه ی ۱۱۰. خواندم: [clear] “من چنگار نامیدمش او اصرار می ورزید سرطان صدایش بزنم من دیگر اختلاط نکردم و سرطان همه‌ی وجودم شد” [clear] آنگاه دانستم با یک شاعر روبرو هستم. آنگاه فهمیدم کتابی …

بیشتر بخوانید

پی آواز حقیقت بدویم

با هم شعر را بخوانیم: دو قدم طرف گل سرخ آشپزخانه اینجا خوشحال و چقدر براق قابلمه‌های مسی و این ماهیتابه چقدر مست کی مگر اینجا آمده؟ کاشی‌ها چرا این‌طوری پلک می‌زنند؟ این سنگ‌های سفید بوی نعنا بوی پاکت خیس گیلاس . این صندلی با تن من دست‌های تو را …

بیشتر بخوانید

درباره مارگریت دوراس و آثار او

مارگریت دوراس، نویسنده، فیلم ساز، و فیلم نامه نویس فرانسوی که نام اصلی‌اش مارگریت دونادیو ست ” دوراس” را که نام دهکده‌ای است و خانهٔ پدری‌اش در آنجا بود بعنوان نام خانوادگی مستعار خود انتخاب کرد. او در چهارم آوریل ۱۹۱۴ در سایگون، ویتنام جنوبی که در آن زمان یکی …

بیشتر بخوانید

سه «شعرفیلم»

از اولین روزهایی که با شعر آشنا شدم و به شعر خوانی مستمر روزانه از بزرگان ادب قدیم و نوپرداز فارسی میهنم پرداختم، و چه بعدها که شعر گفتم و به مطالعه چیستی شعر و چگونگی شعر شدن کلام پرداختم ، تصویر و تصویرپردازی اهمیت ویژه ای برایم داشت. ایماژه …

بیشتر بخوانید

جامعه مدنی هوای یکدیگر را داشتن است

درآمد: عنوان این گزارش، برگرفته از عنوان فرعی فصل ششم کتاب «جامعه مدنی: گفتارها، زمینه‌ها و تجربه‌ها» به قلم دکتر کاظم علمداری است.[۱] این کتاب در دوازده فصل و چهارصد و پنجاه صفحه شامل: نمایه، کتاب‌شناسی فارسی و انگلیسی است. این اثر همان‌طور که نویسنده خود گفته است: «…در چهارچوب …

بیشتر بخوانید

شعرِ زبان‌محور مقابل هر نوع محافظه‌کاری می‌ایستد

 اشاره: این سخنرانی روز چهارشنبه ششم آوریل ۲۰۱۶ صورت گرفته است. از سال‌ها پیش از آن‌که مهاجرت کنم، انگار در پراگ زندگی کرده بودم؛ آن پراگی را که کوندرا و کلیما تصویر کرده‌اند انگار با گوشت و خون تجربه کرده بودم، آن‌قدر که زندگی در تهرانِ امروز با حکومتِ ایدئولوژیک …

بیشتر بخوانید

حافظه و دیگری

تا پیش از دورهٔ مشروطه در ایران خبر چندانی از توجه به فرد و مسائل مربوط به آن نبوده است. در این دوره (مشروطه) با به وجود آمدن تحرکات اجتماعی و سیاسی، جامعه دچار تغییراتی می‌شود. داد و ستدهای فرهنگی شکل می‌گیرد و افراد برای تحصیل به دانشگاه‌های معتبر دنیا …

بیشتر بخوانید

دربارهٔ شعری از مهدی اخوان ثالث و پاره‌ای مسائل دیگر

در شعری به نام “میراث” مهدی اخوان ثالث در بندهای آغازین این شعر که سراسر صحبت دربارهٔ میراثی از گذشتگان است این‌گونه آغاز می‌کند: پوستینی کهنه دارم من یادگاری ژنده‌پیر از روزگارانی غبارآلود سالخوردی جاودان مانند مانده میراث از نیاکانم مرا، این روزگار آلود. اخوان دایرهٔ تاثیرگذاری این میراث جاودان …

بیشتر بخوانید

نقدی بر” نافرمانی بدنی” اثری از علیرضا آدینه

   پیش از هرچیز می باید موضع اتخاذی خود در این نوشتار را نسبت به مسئله نقد ادبی روشن کنم تا در پرتو آن گزاره ها متعین گردیده و ارتباط متن با مجموعه شعر” نافرمانی بدنی” به صورتی هرچه واضح تر شکل بندی شود. در این نقد، همسو با تونی …

بیشتر بخوانید

مرگ عاشق به شعر و کلمه

هنوز نرفته، برگشته است و شروع دوباره، آغاز پایانی دیگر بود (سهراب رحیمی) نوشتن مرثیه برای دوستان از دست رفته بی‌فایده است، باید ببینیم برای چه آمده‌ایم و برای چه می‌رویم، آمده‌ایم که چیزی به لذت زندگی اضافه کنیم و می‌رویم تا چیزی از لذت زندگی کم نشود. زندگی یکسره …

بیشتر بخوانید

نگاهی به سیمرغ عطار با پرسش از حقوق برابر

مقدمه: در کشور ما همدلی و کشش نسبت به عرفان و معرفتِ اشراقی، در میان طیف وسیعی از تحصیل‌کرده‌گان طبقه متوسط و نخبگان دولتی همواره وجود داشته که پس از انقلاب، این کشش و گرایش، گسترده تر شده است. سرآمدانِ فکری و نظریه‌پردازان این طیف که شاید با تسامح بتوان …

بیشتر بخوانید

نگاهی به کتاب “طاء”؛ اثر سمیه طوسی

در نقد مجموعه شعر، پیش از آنکه با نقد چندین شعر به عنوان تکثری از ابژه‌ها طرف باشیم با نقد یک ابژه واحد طرفیم. یعنی در حال نوشتن چند نقد برای چند شعر نیستیم بلکه در حال تدوین یک بازخورد از کالای واحدی هستیم که در برگیرنده مجموعه آثاری است …

بیشتر بخوانید

سندروم استکهلم در قصه رومن‌گاری و هدایت

در بخش پیشین این گزارش[۱] رفتار «زرین‌کلاه» قهرمان قصه «زنی که مردش را گم کرد» (نوشته صادق هدایت) عمدتاً از منظر فرهنگ و سنت‌هایمان پیگیری شد. اما در این بخش پایانی سعی شده که این قصه ایرانی با قصه دیگری به قلم «رومن‌گاری» که در آن وابستگی قهرمان داستان به …

بیشتر بخوانید

خوانش شعر کانکریت یک روز مانده به آفرینش اثر محمد آزرم

خوانش شعر کانکریت یک روز مانده به آفرینش اثر محمد آزرم پیر ماشری منتقد ساختارگرا/ پساساختارگرا می‌گوید نظم پنهان متن در مقایسه با بی‌نظمی معین و واقعی‌اش (یعنی درهم ریختگی‌اش) از اهمیت کمتری برخوردار است و حقیقت این است که همه‌ی متن‌ها معجونی از ایده‌های متفاوت هستند؛ این ایده‌ها ممکن …

بیشتر بخوانید

نگاهی به داستان‌های “خیابان کانت”، نوشته احسان عابدی

«امشب دوستی پیدا کردم، در یک کافه، که به من گفت، برو به خیابان کانت. خودش همیشه اینجا می‌آید. هیکل چهارشانه و قد بلندی دارد، اما اسمش، آه لعنتی، اسمش را به خاطر نمی‌آورم. حالا خوشحالم که اینجا هستم.» خنده‌ای کرد و گفت: «اما اینجا خیابان کانت نیست. کانت خیلی …

بیشتر بخوانید

نگاهی به دفتر شعر “اتفاقی روشنم” ملوک ایرانمنش

ملوک ایرانمنش، شاعر متولد رفسنجانِ کرمان است. او دانش‌آموختۀ علوم اجتماعی از دانشگاه تهران و دبیر بازنشسته است. کتاب “اتفاقی روشنم” ملوک ایرانمنش که سال گذشته بوسیلۀ نشر نون به چاپ رسیده، اخیرا به‌عنوان یکی از نامزدهای مرحله نخست جایزه شعر شاملو انتخاب شد. این کتاب به‌تازکی به‌دست من “شهین …

بیشتر بخوانید

گربه‌ای که لوندی‌اش کار دستش داده در طول تاریخ

نگاهی به “شعری که گربه است” از مجموعه شعر «و زیرِ پوستِ من پُر از جریان‌های خالی‌ست» اثر سپیده جدیری با هم شعر را بخوانیم: “شعری که گربه است” من در تمامِ روزهای جهان به دنبالِ یک سَر ِ موش می‌گردم و در تمامِ روده‌های جهان به دنبالِ شعری برای …

بیشتر بخوانید