آشیان / نقد و بررسی

نقد و بررسی

تحلیل و بررسی مجموعه شعر “ناشناسنامه” مرضیه فرمانی

  مرضیه فرمانی شاعر و ترانه سرا متولد ۱۳۶۸ ساکن رشت کارشناس ارشد ادبیات فارسی فعالیت حرفه ای در شعر از سال ۱۳۸۰ آثار: مجموعه شعر ناشناسنامه نشر هزاره ققنوس چاپ دوم شرحه نشر فصل پنجم فروپاشی نشر شانی ماه در مه سوره مهر نامزد جایزه کتاب سال غزل نامزد …

بیشتر بخوانید

بر بساطی که بساطی نیست… چطور می‌شود شاعران حقیقی یک کشور را شناخت؟

مریم جعفری آذرمانی، پنجم آذرماه سال ۱۳۵۶ در تهران متولد شد. از سال ۱۳۷۵ فعالیت ادبی خود را آغاز کرد. اولین مجموعه شعرش در سال ۱۳۸۵، ده سال پس از آغاز فعالیت ادبی‌اش منتشر شد. از این شاعر تا امروز، کتابهای متعددی منتشر شده است. از دیگر فعالیتهای او ترجمه …

بیشتر بخوانید

«جهان وطنی در شعرِ م. روانشید»

  ما ناپدید شدیم، نمردیم  اینجا هوا هنوز روشن است  اینجا همیشه همانیم.   نمی گریزیم  از هم  از آن همان که می‌گریختیم.    تن هایمان دیگر عرق نمی کند حتی وقتی عشق بازی از راه می‌رسد.   اینجا هنوز و همیشه بیداریم کسی عریان نیست عاقبت است اینجا عاقبت …

بیشتر بخوانید

مقاله‌ی تحلیلی آثار سید‌مهدی موسوی از دیدگاه روانشناختی 

  بی گمان غزل پست مدرن یکی از جریان های شعری موفق و تاثیرگذار ادبیات معاصر است که با وجود مخالفت های زیاد توانسته خود را به عنوان یک جریان شعری موفق و مدوّن در یکی دو دهه ی اخیر معرفی کند، این در حالیست که اغلب مخالفان این جریان …

بیشتر بخوانید

شعر مدرن فارسی و شاعران آوانگارد

شعر مدرن فارسی بی شک وامدارایده‌ آوانگاردیسم اروپایی ست. اما تمامی شاعران مدرن، لزوما آوانگارد نبوده اند. آوانگاردها قائل به ایده‌ پیشرفت تاریخ و سیر خطی زمان بودند. پایان امري را اعلام می‌کردند تا خود آغاز کننده امري کاملاً جدید باشند. گذشته را نفی می کردند تا به آینده‌ پیش …

بیشتر بخوانید

بازتولید نظم موجود در ادبیات

بازتولید نظم موجود (Reproduction of the Social Order) از جمله مباحثی است که در دهه‌های اخیر مطرح شده و با مبارزه و تلاش پیگیر پژوهشگران، فلاسفه و اقلیت‌ها و به حاشیه رانده‌شده‌های جامعه‌ی بشری در عرصه‌ی مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی به نتایجی رسیده است. اما این بحث در ادبیات، …

بیشتر بخوانید

دیدگاه فرمالیستی و شکل گیری محتوا با پرداخت فرم و ساختار  «نقد و تحلیل بر روی اثری از سمیه جلالی»

سکندری می خورد/سر به سر انگشت راست کرده ای به خمودن_انگشت فرو کرده ای به لهیدن_له له زنان زبان از تکلم فرو ریخته به ریز دانه های برآمده هوا که پخشم نمی کرد در هر دم و بازدم/دمادم_به آهی که بیرون می جهید از  گلو/گلوله ای در بطن چپم_راست بالا …

بیشتر بخوانید

شاعر تنهایی انسان به مناسبت سالروز تولد یدالله رویایی

۱۷ اردیبهشت روز تولد “یدالله رویایی” چهره صاحب نام شعر امروز است. روزی از روزهای شعر امروز و مناسبتی که نسبت ما را با مهم ترین دستاوردهای شعر مدرن فارسی روشن می کند. به یاد داشته باشیم که رویایی شاعری است که از “پدیدارشناسی” منظری زیباشناختی برای شعر می سازد …

بیشتر بخوانید

هُملِتِ (l’hommelette) گم شده، لیبیدوی سترگ در داستان " جمهوری برژینسکی" از سعید منافی

از مجموعه ی “هنوز از انگشتان تو برهنه ام” توسط “نشرمهری”   زن: حالا چی کار کنیم؟ مرد: منتظر انزال باشیم؟ زن: انزال مثل انفجار نور است مرد: مثل زلزله زن: مثل خواب در نشئگی حشش مرد: مثل مرگ زن: ها! از “عمران راتب”   در تریستان و ایزوت واگنر، …

بیشتر بخوانید

هادسی در درون:  نگاهی به «داستانی برای مردگان» از رضا نجفی

  کتاب «داستانی برای مردگان»، مجموعه ‌داستانی است از رضا نجفی شامل پانزده داستان کوتاه، که مولف آنها را به سه بخش تقسیم کرده است: داستان های امروز؛ داستان های دیروز و یادداشت‌های پس از مرگ راوی. دو درونمایه اصلی این داستان ها را به هم پیوند می دهد: عشق …

بیشتر بخوانید

باربی مهاجر با نوستالژی عروسک‌‌های وطنی در بابِ جایزه‌ی گُنکور به مریم مجیدی

جایزه‌ی گُنکور سال 2017 به کتاب “مارکس و عروسک” مریم مجیدی داده شد. من این جا روی سخنم به طور عمده سو دارد به این بیناد فرهنگی بسیار ارزشمند فرانسوی گُنکور که در سال‌‌های اخیر همراه با دیگر جایزه دهندگان جهانی در ساحت ادبیات و فیلم، به جای اینکه ارزیابی …

بیشتر بخوانید

آنتروپی ذهن

اکنون از وقتی که مفهوم آنتروپی را وارد علوم انسانی کردم تقریبا یک سال می‌گذرد (در پیش نیاز مطالعه این مطلب رجوع شود به: عصایی برای شعر امروز، “بررسی آنتروپی در شعر ایران”، شهرگان ۹ ژانویه, ۲۰۱۸) و در این مدت با ادامه تحقیقات خود در این زمینه که آیا آنتروپی ذهن …

بیشتر بخوانید

” نام تمام جنگ‌ها…”

رضا عابد    

محمدعلی سپانلو   نام تمام مردگان یحیی است نام تمام بچه‌های رفته در دفترچه دریاست بالای این ساحل فراز جنگل خوشگل در چشم هر کوکب گهواره‌ای بر پاست بی‌خود نترس ای بچه تنها نام تمام مردگان یحیی است هر شب فراز ساحل باریک دریا تماشا می‌کند هم‌بازیانش را در متن …

بیشتر بخوانید

هدایت و داستان نویسی معاصر

نویسنده: لیلا درخش

هدایت با آنکه از طبقه مرفه جامعه برآمده بود اما همیشه با تعصب خاصی از مشکلات و دغدغه‌های طبقه فرودست جامعه نوشت. معرفی:  ليلا درخش ششم امرداد هزاروسيصدوپنجاه وهفت، از پدري ومادري اصالتاً آذری، در تهران متولد شد و در محيطي فرهنگي تربيت یافت. او دانش‌آموخته‌ي زبان و ادبيات پارسي‌ست. …

بیشتر بخوانید

چند صدایی باختینی و زندگی دوگانه در رمان «مای نیم ایز لیلا»

«مای نیم ایز لیلا» نام رمانی است از بیتا ملکوتی که در سال ۲۰۱۲ توسط نشر ناکجا منتشر شده است. این رمان، که از چند زاویه دید روایت شده است، فضای دو گانه زندگی مهاجران ایرانی در آمریکا را به تصویر می کشد. خود. نام کتاب هم که به انگلیسی …

بیشتر بخوانید

شعریت و آنارشیسم زبانی

در نگاهی به یک شعر از رضا آمن نخست: متن شعر داغمه بست سراَم از ویراژ خیابان‌ها روی اعتبارات کهنه‌ای که تزریق شده بود به مراجع مغز، از والد تآ والده   دَلَمه بست دل‌م به نام سکته/ب‌زنم روی پاهای رفتن‌یی که بلد نی‌ست‌َند از حال حتّا بی‌حال از بسته‌گی …

بیشتر بخوانید

سماعِ فمینیسم (اپیزود دوم)

سرتیتر پیش درآمد داستان مولانا شیفتگی او به شمس تبریزی در گویش های فکری روشنفکران، هنرمندان و هر از گاهی عام بوده است. مولانا، سماع را جهت رسیدن به معبود خویش انتخاب کرده و مسلکی جداگانه برای خویش پدید آورده اما در تفسیرهای مختلف به کرار با واژه‌ها بازی شده …

بیشتر بخوانید

کفش‌‌های ما کجاست؟

(اپیزود اول)   همیشه در کنار تاریخ اقوام و افکار نویسندگان شعر، ادویه اصلی باورهای مردم و باروری حتی انتقادات، تفسیر گونه‌ای از زندگی ایشان بود‌‌ه‌است. ادغام سبک‌های مدرن و پست مدرن گاه جنگ‌‌های عقیدتی را پیش می آورد که باعث رخداد وقایعی در یک جامعه شد‌‌ه‌است. شعر ایرانی بر …

بیشتر بخوانید

سرنوشت تاریک و آثار درخشان وریا مظهر: وریای مرگ و زندگی

به‌هنگام سخن گفتن در باره‌ی وریا مظهر، ما دست کم همیشه با دو وریا روبرو هستیم: وریای آفریننده‌ی شعرها و داستان‌های درخشان و وریای نومید و تنها — همان وریایی که گویا در چند سال آخر عمر کوتاهش بیمار بود و بیمارتر شد و نهایتن به سوی نابودی خود گام …

بیشتر بخوانید

نشانه‌شناسی «بوطیقای ناجوانمردانه» در «فضا»ی ادبیات معاصر ایران

عادل اعظمی؛ شاعر و منتقد ادبی اشاره پس از نشر گزینه‌‌ی اشعار یکی از شاعران ایران در سال ۹۷، و در پی آن اعلام نشستی تحت عنوان «جلسه نقد و بررسی گزینه‌ی اشعار نرگس دوست» به تاریخ ۲۶/۰۹/۱۳۹۷ و در همان اوان اعلام این نشست شاهد واکنش‌های عمدتا خشونت آمیز، …

بیشتر بخوانید

یادداشت کتابفروش برای رمان«تهران کوه کمرشکن» به قلم«مهین میلانی»

  کتابفروشی شغلی سرشار از لطف و اتفاق است. سر و کار داشتن با ذهن‌ها و مفاهیم ذهنی که در قالب کتاب می‌رسد دست آدم‌های عینی و واقعی. آشنا شدن با ذهنیات و آدم‌ها به قدری جذاب است که دوست داری کتابفروشی خانه‌ی ابدی شود و هیچ شبی از راه …

بیشتر بخوانید

«راز فصل‌های هرگز نیامده»

  شعر کوتاه درنهايت ایجاز و فشردگی و ایهام شکل می‌گیرد. و در واقع یک لحظه آنی ست.  برشی از جهان درونی و بیرونی و دریافت و تجسم و کشف آنی  شاعر است اگر متنی دارای المان‌های شعر کوتاه ( طرح و هایکو ) باشد‌، هر واژه‌، بار معنایی عمیقی …

بیشتر بخوانید

خوانشی بر مجموعهٔ شعر «خر» اثر زهرا آزادی‌کیا قسمت ۱ «پوستین خر» خوانش جلد کتاب

نام :       اصولاٌ، خر موجودی غیر اسطوره ای، حاشیه ای و تحقیر شده است، به حدی که عملا نماد تحقیرشدگی و نفهمی محسوب می شود . خوبی ها و توانمندی های زیادی دارد که هرگز دیده نشده اند و گویا خودش هم دیگر پذیرفته که حقیر است، زیر دست است …

بیشتر بخوانید

طوبا چکیدۀ درد است و معنای شب

طوبا چکیدۀ درد است و معنای شب

“از پس هفت سال خشکی اینک دیوانه سه روز بود مدام می‌بارید و طوبی با جارو به جان حوض افتاده بود تا لجن چسبناک خشکیدۀ هفت‌ساله را از دیواره‌هایش بتراشد و ستل ستل آب را به پاشویه بریزد تا باغچه را پر کند، و خاک، خاک تشنه در اسارت رویای …

بیشتر بخوانید

نقدی بر شعر ساناز داودزاده فر

مردن با پایان باز، ۱۱۳ صفحه، ۱۳۹۷ تهران، نشر داستان. این کتاب قصیده طولانی در ۶۵ مفصل است؛ لذا فهرست نام شعر ندارد. عنوان کتاب از سطر آخر کتاب” مردن با پایان باز را رقصیده ام ” آمده. “پایان باز” بی انتهایی مردن را القاء می کند که مرگ ناگهانی …

بیشتر بخوانید

خوانش شعرهای منصور خورشیدی به مناسبت پر کشیدن شاعر به دیار ابدیت

… سفر از کدام سو آغاز می‌کنی؟ … ـ از من سوم / همزاد رمیده‌ام / حروف نام را / در خطابه‌ی پیامبران می‌خواند / مجنون پریشان کدام قبیله‌ای / که خیمه روی هوش می‌زنی / آن‌گاه نیمی پَر / نیمی پرنده / روی صخره‌ها / پرواز تازه / آغاز می‌کنی / زمان در رگان من / رؤیای سپید را / به ایمان خاک می‌سپارد / شبی که شعر / به اشارت انگشت / روی گونه‌های تو / می‌ریزد. / «آبی ناگهان» …

بیشتر بخوانید

«کُشکا» کتابی که تنها عنوانش قابل معرفی است

یادداشت کتابفروش: «کُشکا» کتابی که تنها عنوانش قابل معرفی است  جدی گرفتن حوزه‌ی فروش در هر صنفی می‌تواند تاثیر غیرقابل انکاری در کیفیت محصول تولید شده از خود به جا بگذارد. جدی گرفتن فروش کتاب می‌تواند نقش پر رنگی در تولید آثار باکیفیت داشته باشد. ساختارسازی منطبق بر نقدهای ادبی برای …

بیشتر بخوانید

نیروی عادت

فرض کنید صبح از خواب بیدار شدید و رفتید مسواک بزنید. دستتان را بر پایه عادت به طرف راست دستشویی می‌برید، اما می‌بینید که خمیر و مسواک در لیوانی در سمت چپ قرار دارد. بعد می‌روید چای یا قهوه درست کنید که صبحانه بخورید. اما باز هم متوجه می‌شوید که …

بیشتر بخوانید

در حسرتِ “اهل غرق” منیرو روانی‌پور

در دنیای پلشتی که همه چیز “چیز” است. برای منیرو روانی پور در ونکوور منیرو روانی پور در گذر از جهانِ حیوان-انسان‌های نوع بدویان یونان و بریتیش کلمبیا در کانادا و آلاسکا به دنیای پلشتی که به “چیز” تبدیل شده است، به سبک لابیرنت‌های بورخس و جادوهای مارکِز در “اهل …

بیشتر بخوانید

معرفی کتاب- معرفی نویسنده – صدای نویسنده

عنوان رمان: گردباد در مربع شکسته – نوشتهٔ مظاهر شهامت ، چاپ نخست ، ناشر: هشت ، سال 1396/2017 – 210 صفحه، چاپ کاغذی در قسمت “معرفی کتاب/معرفی نویسنده”در مجلهٔ شهرگان،  می کوشیم آثاری از نویسندگان ایرانی و غیر ایرانی را معرفی کنیم. از آن جهت که قصد این بخش …

بیشتر بخوانید

هارمونی جنسیت و جنگ در دیالکتیک زندگی و مرگ

متنِ شعر: آه رعنا! خانم خیابان های خراب/ کفش های کتان نجیب/ كفش هاى كتان بی پول روسریت كه رنگش را با آفتاب تقسیم کرد (یادم هست) کوچه های پست/ كه دامن ات را/ با دهان کثیفشان دهنی کردند و آن قدر تو را کشتند که فراموش کردی پير شوى …

بیشتر بخوانید

یادی از ابراهیم عالی‌پور

اگر به شعرهایی که در برهه‌های خاص تاریخی در ادبیات ایران و جهان نوشته شده‌اند دقت کنیم، شاید بتوانیم ادعا کنیم که شعر هر دوره آیینهء اتفاقات، احساسات و تغییرات مردم آن جامعه یا حداقل بخش پیشرو جامعه بوده است. از این دید شاید بتوان گفت که شاعر به نحوی …

بیشتر بخوانید

پاسخ و ردّی بر نوشته‌ی استاد شفیعی کدکنی در بارهٔ­‌ الف. بامداد

ابتدای امر نوشته آقای کدکنی درباره­‌ی احمد شاملو را بخوانید که اگر چه خودش نخواسته به بی‌­انصافی متهم شود اما بار معنایی و کنایی متن تا جایی است که هر نو­اندیشی را به واکنش وامی­دارد: حق این است که شاملو را برای نسل جوان امروز باید تجزیه و تحلیل کرد. …

بیشتر بخوانید

خوانش ویدئوهایکوهای ونوس جلالوندی

تحولات شعر در سال های اخیر منجر به پیدایش ژانرهای متعددی شده است، شعر اجرایی، شعر آوایی، شعر دیداری، شعر صوتی و شعر ویدئویی یا به بیان دقیق تر ویدئوشعر. در این میان، ابداع ویدئوهایکو موقعیت ویژه ای دارد. “ونوس جلالوندی” با تجربه نگارش هایکو، در حوزه شعر کاری بنیادین …

بیشتر بخوانید