In touch with Diverse Iranian Community

بیگانه‌ای در كنار كوچك خان

0 42

 ● نام كتاب: بیگانه ای در كنار كوچك خان

● نویسنده: یان كولارژ

● مترجم: رضا میرچی

● ناشر: نشر و پژوهش فرزان

1441502_474163302700494_1403131652_n

یان كولارژ با لقب «مهندس» مقام حساس اسلحه‌دار‌باشی جنگلی‌ها را بر عهده می‌گیرد و برای آنها ابزار جنگ می‌سازد و تعمیر می‌كند.

این كتاب بخشی از خاطرات یان كولارژ است كه بین سال های ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۳ از زندگی پر نشیب و فرازش در شرق به رشته تحریر كشیده است. یان كولارژ به سال ۱۸۸۳ در ناحیه مراویا در شهرك بابیتسه در جمهوری چك به دنیا آمد. در كودكی همراه خانواده‌اش چندین بار از شهری به شهر دیگر نقل مكان كرد. در بیست سالگی به شهر گدانسك در لهستان رفت و در آنجا در رشته مكانیك تحصیل كرد و سپس به استخدام شركت آلمانی آاگ در برلین درآمد. به سال ۱۹۱۰ در پتروگراد در كارخانه تولید دستگاه‌های الكتریكی مشغول به‌كار شد و خیلی زود به مقام سرپرستی بخش فنی كارخانه رسید، ولی وقوع جنگ جهانی اول سرنوشت او را دگرگون ساخت. دیگر حوادث زندگی كولارژ در این كتاب آمده است.

همسر كولارژ می گوید: «شوهرم همیشه از سال‌هایی كه در شرق گذرانده بود با خوشی یاد می‌كرد و بارها این جمله را از او شنیدم كه: «زندگی بود نه خش خش بی روح كاغذ.» چند سالی پیش از مرگ یادداشت‌هایش را مرتب كرد و خاطراتش را نوشت. بعد از درگذشت ناگهانی او تصمیم گرفتم كار تدارك خاطراتی را كه او آغاز كرده بود به‌انجام رسانم و برای چاپ آماده سازم. شوهرم در رشته‌های كاری مختلفی مشغول بود و با چشمی باز و بیدار به اطراف می نگریست و از برداشت‌هایش نتیجه گیری‌های خاص خود را داشت.»

او ازجمله انسان‌های خوشبختی بود كه زندگی پرتحرك را با تمام ره‌آوردهایش دوست می‌داشت، هنر بهره‌گیری از زندگی، با همه وجود زندگی كردن و شریك كردن دیگران را در تجارب و احساس خویش، به تمام معنی در خود داشت.

یان كولارژ كه از سرزمینی از قلب قاره فرهنگ (چكسلواكی) برخاسته است،
راهی سفر به سرزمینی می شود تا در آنجا كار تخصصی و فنی خود را عرضه كند. او به روسیه كه آخرین سال‌های تزاری خود را می‌گذراند، فرستاده می‌شود و به كار فنی و تخصصی خود مشغول می‌شود اما حضور او در این منطقه با یكی از بزرگ ترین تحول‌های تاریخ معاصر (انقلاب اكتبر روسیه) تقارن پیدا می‌كند. در قلب این گرداب زیرو روكننده، یان كولارژ جوان دیگر نمی‌تواند به اطرافش بی‌اعتنا باشد. نویسنده، فیلسوف و تاریخ‌نگار نیست ولی ناظری دقیق و بی‌تعصب و انسانی است خونگرم، حساس و مهربان. مجموعه این خصوصیات او در عین آگاه‌بودن به كلیه وقایع و آشنایی با تحولات عمده انقلاب، او را به جزئیات جامعه اطراف خودش و با سرنوشت آحاد و افرادی كه از نزدیك در آن درگیر بوده است، پیوند می‌دهد. خصوصیتی كه «تاریخ» اغلب از پرداختن به آن غافل است و همین خصوصیت روایت او را انسانی و جذاب جلوه می‌دهد. انقلاب روسیه در بیان «كولارژ» یكی از نادرترین اشكال شرح فردی- خصوصی خود را نشان می دهد، ناظری كه هم از بلندا قضایا را می‌بیند، و هم در‌میان مردم خیابان از احوال آدم‌های اطرافش غافل نیست و بدون آنكه درگیر احساسات شدید انقلابی باشد، علایقش اساساً انسانی است.

او بعد از مدتی آشفتگی، بی قانونی، تهدید و هول و هراس شبانه‌روزی را در این سرزمین متلاطم تاب نمی‌آورد، اما در همین دوران كوتاه اقامتش یكی از زنده و تصویری‌ترین بیانیه‌های مردمی و جامعه‌شناسانه مربوط به زمان و مكانی خاص را به رشته تحریر در می آورد. كولارژ روایتگری‌است بسیار بیدار، خونگرم با بیانی تصویری و جاندار. منزل بعدی او سرزمین ما است. ناحیه گیلان، شمال ایران در آخرین سال‌های حكومت قاجار. این ناحیه به سبب مجاورتش با تنها كشور اروپایی بیشتر از هر ناحیه دیگر ایران طی سال‌ها از نظر سیاسی و فرهنگی از این همسایه شمالی تاثیر گرفته است. ورود كولارژ به این ناحیه مصادف است با پرالتهاب‌ترین دوران تاریخ این منطقه. زمانی كه جنگل از خواب بیدار شده و مردان افسانه‌ای جنگل به رهبری انسانی كم نظیر مانند میرزا‌كوچك‌خان – برخاسته‌اند تا به ظلم حكومتی فاسد و جابر خاتمه دهند. از قضا كولارژ این مرد جوان بی‌طرف، بدون آنكه خود قصدی داشته‌باشد و صرفاً به خاطر گرایش قلبی و انسانی‌اش و دیدی درست در تشخیص حق از ناحق، مستقیماً به وسط معركه قیام جنگل می رود و در مدت زمان كوتاهی در كنار میرزا كوچك خان قرار می گیرد.

یان كولارژ با لقب «مهندس» مقام حساس اسلحه‌دار‌باشی جنگلی‌ها را بر عهده می‌گیرد و برای آنها ابزار جنگ می سازد و تعمیر می‌كند.

شب ها زیر آسمان پاك جنگل در كنار كوچك خان می‌نشیند، چای می‌نوشند و سیگار دود می‌كنند و با یكدیگر صحبت می‌كنند. این روایت یكی از روایت‌های زنده و عینی دست اول، نه فقط از وضع كلی و عمومی قیام جنگل بلكه حتی از رفتار و گفتار كوچك‌خان، از قلم یك خارجی است. در كنار این جنبه نادر و گرانقیمت، بعضی از تصویرهایی كه ما از ریخت و رنگ و آداب زندگی و بافت شهر و شهرك ها و روستاها و نمونه‌های انسان‌ها و ارتباط‌هایشان در دست داریم، ساده، بی‌اغراق و در عین حال بسیار گویا روایت شده است. خصوصیتی كه این نوشته را در نقل بعضی از وقایع مهم جنگل از آثار دیگر متمایز می‌كند، تفاوت‌های اساسی‌ای است كه این واقعه‌نگاری (دست اول، عینی و بی طرف) با آثار دیگران دارد. ازجمله مهم‌ترین این تفاوت‌ها موارد زیر است.

۱) عوامل آمدن یا فرستاده‌شدن حیدر عمو‌اوغلی به ایران.

۲) ماجرای كشتی پر از اسلحه و مهمات حیدرخان عمو‌اوغلی

۳) واقعه ملاسرا (پیامد ورود كشتی اسلحه به گیلان)

۴) شرح آخرین نشست بین نمایندگان حكومت مركزی (تهران) و میرزا كوچك خان.

[برگرفته از فیسبوک معرفی بهترین‌کتاب‌ها]

پاسخ دهید

مشاهدهٔ قبل از ارسال

نمایش متن بعد از ارسال