آشیان / نقد و بررسی (صفحه 3)

نقد و بررسی

چهارراه شعر

رضا عابد    

[clear] محمد زندی شاعر شناخته شده‌ای است. از او دو دفتر شعر در سال‌های گذشته منتشر شده است که این دفترها در نزد اهالی شعر بازخورد خوبی داشت. شعرهای منتشره از او در مجله‌های ادبی هم همواره طرفداران خود را داشته و مخاطبان جدی شعر فراز و فرودهای شعری او …

بیشتر بخوانید

کنکاشی در مجموعه شعر «لبریخته‌ها»‌ی یدالله رویایی

ـ ما مقصد آب را نمی‌دانستیم / که آب / طولِ زیبایش را به ما نداد / اندامِ نهرها مدام / ورق می‌خورد / با توشه‌ای از نگاه و بی ‌از دست / ما مست / پیاده بر رطوبتِ روح / در ساقه‌های جست‌وخیز می‌ماندیم / و در ظرفِ دیگرِ آب / آن رابطه‌ی رونده پاهای پریدن را معنی می‌کرد. / «لبریخته‌ها» یدالله رویایی (متولد 1311) شاعر …

بیشتر بخوانید

وقتی مردان بدن زنان را جاودانه می‌خواهند

[clear] وقتی به مجسمه‌ی الهه‌ها و یا به تصاویر زنان از نقاش‌های بزرگ می‌نگریم، حتا کمی عقب‌تر، وقتی تصاویر نقش‌بسته‌ی زنان بر ظروف باقی‌مانده از دوران باستان یا از روزگار انسان غارنشین را می‌بینیم، تا زنان نقش‌گر در هالیوود امروز، در همه‌ی آن‌ها یک چیز مشترک می‌یابیم، و آن طراوت …

بیشتر بخوانید

زبانیت در «خطاب به پروانه‌ها…» رضا براهنی

[clear] ـ نام تمامی پرنده‌هایی را که در خواب دیده‌ام برای تو در این‌جا نوشته‌ام / نام تمام آن‌هایی را که دوست داشته‌ام / نام تمامی آن شعرهای خوبی را که خوانده‌ام / و دست‌هایی را که فشرده‌ام / نام تمامی گل‌ها را در یک گلدان آبی برای تو در این‌جا نوشته‌ام / وقتی‌که می‌گذری از …

بیشتر بخوانید

“بوی نوشتن”

“بوی برف” – رمان –  نوشته شهلا شهابیان -191 صفحه – انتشارات ققنوس – 1393 رمان”بوی برف” را دیر خواندم. از این بابت به نوعی خودم را سرزنش می کنم نه به دلیل اینکه با نویسنده و خانواده اش سابقه دوستی دارم و خواندنش بر ذمه ی من جاری بود …

بیشتر بخوانید

کژتابی خاطرات

رضا عابد    

[clear] تعطیلات عید را در لاهیجان شهر زادگاهم، سپری کردم. فرصتی به دست داد که در جوار لهراسب سیامکی شاعر، با دوست دیر و دور خود علی شادمان مدیر “انتشارات شادمان” دیداری داشته باشیم. سهم من از این دیدار گذشته از دوره کردن خاطرات مشترک و حظ بردن از کلام …

بیشتر بخوانید

“این خون منتشر”

بختیار علی رمان “غروب پروانه” را در سال 1977 نوشت، که از نظر ترتیب زمانی بعد از “دومین تک فرزند”  قرار دارد و رمان دوم او محسوب می شود.  “غروب پروانه” برای انتشار در ایران 17 سال انتظار کشید و در فراز و فرود هزار توی نشر کتاب در ایران …

بیشتر بخوانید

درماندگی؟ یا گشودگی؟!

[clear] آیا می‌توان گفت که رهنورد زریاب، با احاله‌ی عمو به شکل یک جادوگر و اعجاز نما، به چنین راهکارهایی اعتقاد دارد؟ آیا تکیه برسوسیالیسم شوروی و جنگ‌‌های چریکی چه‌گوارا را می‌توان بر این حمل کرد که نویسنده هنوز براین آلترناتیوهایی که آزمایش خود را پس داده‌‌‌اند نگاهی خوش بینانه …

بیشتر بخوانید

صراحت بیان ِگلشیری در فرهنگِ پنهان‌کار ایرانی

شهرگان: “گلشیری و فرهنگ پنهان‌کار ایرانی” پیش از این در نشریه “تجربه” شماره ۸، بهمن ۱۳۹۰ منتشر شده بود. بازچاپ این یادداشت نوشته محمود فلکی به مناسبت سالگرد درگذشت هوشنگ گلشیری، نویسنده نامدار و تأتیرگذار در تاریخ ۱۶ خرداد ۱۳۷۹ است. یک ایرانی مقیم آلمان که صاحب رستورانی در یکی از …

بیشتر بخوانید

زرین‌کوب، نمونۀ فرهنگ پرداز شرقی

 عبدالحسین زرین‌کوب (1378ـ 1302) یکی از   خوشنام‌ترین “فرهنگ سازان” دوران معاصر ایران است. زرین‌کوب هم در دوران پیش از انقلاب در مقام استاد دانشگاه تهران و هم پس از انقلاب از هر سو مورد ستایش بود. بویژه انتشار کتاب “دو قرن سکوت” به سال 1330 در اوج جنبش ملی از …

بیشتر بخوانید

خوانش«همصدایی با دوئت شبانصبحگاهی»هادی ابراهیمی رودبارکی

ـ همیشه فصلی از سال/ دسته‌ای/ به سمت جنوب در پروازند / و جامانده‌ای/ پروازش را / به سمت جنوب می‌کشاند/ انتهای مهاجرت کجاست و/ کی تمام می شود؟ / خورشید چرا / برای شادی دل من/ یک بار/ فقط یک بار/ به سمت جنوب غلتی نمی‌زند / تا کابوس …

بیشتر بخوانید

چهل روز در سوگ اخلاق

دکتر «افشین یداللهی» را اکثر مردم با ترانه های زیبا و همکاری هایش با خوانندگانی نظیر احسان خواجه امیری، خشایار اعتمادی، محمد اصفهانی، قاسم افشار، سالار عقیلی، علیرضا قربانی و… می شناسند. اما او بالعکس بسیاری از هنرمندان، رشته ی تحصیلی خودش یعنی روانپزشکی را نیز بسیار جدی می گرفت …

بیشتر بخوانید

ابتذال علیه ابتذال

در چند روز اخیر که تصمیم گرفتیم با هم پروژه ی #ضدزرد دکتر یداللهی را زنده کنیم موزیک ها و ترانه های فراوانی برای من ارسال شده که مصداق ابتذال هستند. اما تصمیم من بیشتر آن است که به موزیک ها و ترانه های معروف بپردازم. چون هم مخاطب آنها …

بیشتر بخوانید

در آن سوی چند ماسک، مروری بر «گفتگو در تهران» نوشته سید مهدی موسوی

برای ایرانی‌تبارهایی که سال‌ها یا دهه‌هاست خارج از ایران هستند، تصویر سرزمین مادری بیشتر شبیه به رویایی در یک خواب شده است. برای ساکنین داخل کشور، شهرهای بزرگی مثل تهران تبدیل به یک کابوس هستند که رهایی از آن ممکن نیست. گرانی، آلودگی هوا، ترافیک، گشت ارشاد، نابرابری‌ها و تبعیض‌ها، …

بیشتر بخوانید

خوانش شعرهای رستم‌اله مرادی

ـ سال ها گریخته ای / با لباس اوفیلیا/ اما این آب   برای مردن نیست/ بر آتش اندوه تو می رقصد/ و ستاره گانت/ به عطر اوفیلیا می سوزند./ شعرِ «افسردگی پرچین» شعر رستم اله مرادی(1389-1338) ثبت لحظه هاست. ترکیبی از صدا، تصویر وگزاره های تعدیلی می باشد. مرجع جهان، …

بیشتر بخوانید

نیمه‌ی تاریک ماه

[clear] ابراهیم گلستان در مقابل به ابتذال کشاندن روابطش با فروغ، در مقابل برچسب‌زدن به دوستی عاشقانه‌ای که نمی‌تواند در چهارچوب‌های از پیش تعیین‌شده‌ی زندگی مدرن کنونی بگنجد، تمام قد می‌ایستد و از عشق دفاع می‌کند. شهرگان: همه‌ی آن‌هایی که این نوشته را می‌خوانند فروغ فرخزاد را می‌شناسند و همه‌ی …

بیشتر بخوانید

خلق عمیق‌ترین تخیل از واقعیت با عشقی غیرمنتظره، یک حادثه

[clear] قطعه‌ای از مرشد و مارگریتا: – از گل‌های من خوشتان می‌آید؟  …  – نخیر «با تعجب نگاهم می‌کرد و ناگهان، بی‌هیچ نشان و امارهٔ قبلی، دانستم که تمام عمر عاشق این زن بوده‌ام. عجیب نیست؟»  – یعنی از هیچ گلی خوشتان نمی‌آید؟  – نه، از گل خوشم می‌آید، از این …

بیشتر بخوانید

تعلیقی بر مجموعه شعر “مادر” از نعمت مرادی

در شعر آغازین نعمت مرادی نکته‌های برجسته وجود دارد که عبارتند از: کلمات بیرون جهیده و مدفون شده‌ای که در خواب و بیداری ذهن شاعر را به خود مشغول کرده است. خواب شاعر همراه درگیری و دغدغه‌هایی است برای سرودن. ابتدا این درگیری ذهنی را محملی کرده تا شعرش را …

بیشتر بخوانید

تقدیم به خودش سیاوش کسرایی، شاعر مردم و توده‌ها

[clear]  [clear] نگاهی به شعر “چه کسی کشت مرا؟” از سیاوش کسرایی. [clear] [clear] چه کسی کشت مرا؟ همه با آیینه گفتم، آری همه با آیینه گفتم، که خموشانه مرا می‌پایید گفتم ای آیینه با من تو بگو چه کسی بال ِ خیالم را چید؟ چه کسی صندوق جادویی اندیشه‌ی …

بیشتر بخوانید

دو خوانش بر دو مجموعه شعر از سهیلا میرزایی

  الف. مجموعه شعر “میچکا غیرقانونی می‌خواند” “خورشید از آن پشت تالاپی افتاد پائین “خورشید از آن پشت تالاپی افتاد پائین                                            دلم پولوم شد به رنگ زرد فریاد کشیدی             کابوس‌هایم توی هم  لولیدند آدم‌ها  در خواب‌های من             هی بازیگوشی می‌کنند  جایشان باهم عوض می‌شود دیوار در عقیم‌ترین …

بیشتر بخوانید

هیچی که آنجا نیست و هیچی که هست

از مجموعه داستان های کوتاه ” پرتره ی مرد ناتمام ” نوشته ی امیر حسین یزدان بُد (*) به مناسبت هشتاد و هفتمین نشست کافه راوی در ونکوور تئودور آدورنو:” یک روح آرام عشقش را بر روی یک نقطه از زمین فیکس کرده است؛ مرد قوی عشقش را به همه …

بیشتر بخوانید

ادبیات در دو سوی انقلاب

[clear] [clear]  خاستگاه سیاسی تجدد ادبی در ایران پیش از “افسانه”ی نیما، پیش از “سنگر خونین” ابوالقاسم لاهوتی، پیش از “پرورش طبیعت” شمس کسمایی و پیش از “منظومه‌ی ایدئال پیرمرد دهگانی” میرزاده‌ی عشقی، یا بهتر است بگوییم به‌رغم تمامی این آثار، همه‌چیز با تقی رفعت آغاز می‌شود وقتی به سال …

بیشتر بخوانید

” پیرمرد و دریا ” صدای شکوه فراموش شده

  به مناسبت هشتاد و ششمین نشست ” کافه راوی ” در ونکوور : ” پیرمرد و دریا ” اثر ارنست همینگوی شهرگان: همینگوی را وقتی در نوجوانی می خوانیم، او را یک پیرمرد نیرومند و متکی به نفس می بینیم که با کمترین وسیله یک مارلین بزرگ را مغلوب …

بیشتر بخوانید

زنده‌ها خواب‌هایم را می‌دزدند

در سال‌های اخیر شاهد تولید و ارائه انبوه انواع شعر توسط شاعران بی‌شماری در رسانه‌های مجازی و موسسات و بنگاه‌های نشر بوده‌ایم؛ اشعاری که به زعم بسیاری از منتقدان، به دلیل عدم شناخت و دانش کافی در زمینه شعر و مواردی نظیر الگوبرداری و رونویسی از همدیگر، تکرار مضامین و …

بیشتر بخوانید

خوانش دو شعرِ احمد شاملو

1. “افق روشن“ روزی ما دوباره کبوترهایمان را پیدا خواهیم کرد و مهربانی دست زیبایی را خواهد گرفت روزی که کمترین سرود بوسه است. و هر انسان برای هر انسان برادری است. روزی که دیگر درهای خانه‌شان را نمی‌بندند. قفل افسانه‌ای است و قلب برای زندگی بس است. روزی که …

بیشتر بخوانید

دایاسپورا ، هویت و تجارب شاعرانه:

دایاسپورا یکی از لغات کلیدی در ادبیات مهاجرت است و معناهای زیادی را در خصوص فرهنگ سازی و واسازی زبان در مهاجرت به ذهن متبادر می کند. دایاسپورا هم می تواند مثبت باشد به این معنی که تاییدی بر یک فرهنگ خاص درمهاجرت است و هم برعکس می تواند منفی …

بیشتر بخوانید

«روزنامه تعطیل»: «زندگی تعطیل»

هیچ‌چیز نه هست و نه نیست   «شبیه خاطره‌ای آری   که رؤیا و کابوسی   که گذشته است یا    که می‌آید    چنان‌که به خواب است یا»؛ و این «یا» ی آخر یعنی این‌که گفتن غیر اکتوالیته بودن هم ممکن نیست. این شعر چون بسیاری اشعار دیگر غیرممکن …

بیشتر بخوانید

خود هیاکل خوانی

اگر بگویید من شعرهای «محمد آزرم» را می‌فهمم سطری را می‌خوانند و می‌گویند: پس بگو این سطر یعنی چه؟!… و مشکل از همین جا شروع می‌شود. از تصوری که ما از شعر داریم. این که سطری را بخوانیم و به دنبال معنی‌اش باشیم و اگر درس زندگی هم بدهد که …

بیشتر بخوانید

 زبانیت: جسارت یا عقب نشینی؟ – گفتار دوم:

که فهم نمی‌فهمد[1] [clear] [clear] [clear] [clear] یک. مردمی یا برجِ عاج نشین؟ وقتی از شاعر مردمی حرف می‌زنیم از چه حرف می‌زنیم؟ از خودِ مردم که بپرسیم، نیما و شاملو را شاعر مردمی می‌دانند؛ نیما و شاملویی که هر یک در عصر خود، نوآور و پیشرو محسوب می‌شدند و …

بیشتر بخوانید

اما شعر سروده شود

شهرگان: جمشید برزگر را اگرچه در کار روزنامه‌نگاری و تحلیل‌گری سیاسی می‌بینیم، اما نزدیک دو دهه است که او را به عنوان شاعر می‌شناسیم. مجموعه شعر «روزنامه‌ی تعطیل» آخرین شعرهای او نیست. اما هم از دیگر شعرهای او متمایز است و هم در سپهر شعر معاصر فارسی جایگاه متمایزی دارد …

بیشتر بخوانید

دو خوانش از امیر کراب بر اشعاری از نصرت رحمانی و نادر نادرپور

نگاهی به شعر “من آبروی عشقم هشدار،… به خاک نریزی (لیلی)!” نصرت رحمانی   لیلی چشمت خراج سلطنت شب را از شاعران شرق طلب می‌كند من آبروی عشقم هشدار … به خاك نریزی . پركن پیاله را آرام‌تر بخوان آواز فاصله‌های نگاه را در باغ كوچه‌های فرصت و میعاد . …

بیشتر بخوانید

همان‌طور که جهان زبان است، انسان هم زبان است

توضیح ناشر: نشر مروارید اخیرا کتابی را با عنوان “الفبای راز؛ مسأله‌سازهای شعر امروز ایران” از محمد آزرم منتشر کرده است. این اثر که نقادانه به شعر امروز نگاه می‌کند، تناقضات رفتاری شعرها را در برابر ادعای گفتاری آنها قرار می‌دهد. آینه‌ای مقابل شعرها می‌گذارد تا به خود نگاه کنند …

بیشتر بخوانید

​ضمیر بی‌شخص

رمان «تهران کوه کمرشکن» یک رمان نو، چالشی و پست‌ مدرن است. نویسنده بدون این‌ که دربست خودش را به دامن نظریه و منطق رمان نو انداخته باشد، آن را به کار بسته و در ضمن، از مواردی ‌که با روش کلاسیک روایت ‌گری قابل گشودن و بازنمایی بوده نیز …

بیشتر بخوانید

زبانیت: جسارت یا عقب نشینی؟ – گفتار نخست:

راه‌ها همه‌گی که به انقلاب ختم نمی‌شود[i] اشاره: از نوشتن این متن، مدتی می‌گذرد اما خوشحالم که انتشار آن همزمان شد با انتشار آنلاینِ نسخه‌ی کاملِ کتاب «افتادن به مساحت مرگ» در این آدرس: http://ketabnak.com/book/77803/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA-%D9%85%D8%B1%DA%AF  ***  [clear] از روزگاری که توجه به محوریتِ زبان در شعر، میانِ شاعرانِ امروز ایران …

بیشتر بخوانید

نوشتار زنانه و شعر زنان در دهه‌های اخیر در ایران

این نوشته چند سال پیش به شکل مختصرتری در مجله اینترنتی کندو منتشر شده بود که متاسفانه با بسته شدن این سایت از دسترس خارج شده است. در این نوشته‌ی جدید کوشیده‌ام با گسترش مفهوم و حوزه بررسی آثار ابعاد جدیدی به بررسی خود بدهم. در متن پیشین هم اصلاحاتی …

بیشتر بخوانید