تازه‌ترین‌ها
آشیان / نقد و بررسی (صفحه 5)

نقد و بررسی

یادداشتی بر رمان «بچه‌های اعماق» نوشته مسعود نقره‌کار

«بچه‌های اعماق» در قسمت‌هائی از جنوب شهر تهرانِ پنجاه-شصت سال پیش می‌گذرد که با ناحیه‌ی آلونک‌ها و زاغه‌ها چند کوچه و خیابان فاصله دارد و در نتیجه با آن ناحیه متفاوت است. ولی خشونت و بی‌رحمی زندگی چنان است که تنازع بقا ناچار به قانون اصلی‌ای که روابط آدم‌ها را …

بیشتر بخوانید

بررسی سه مجموعه‌ شعر از سارا محمدی اردهالی

مدرسه فمینیستی: خواندن قسمتی از نمایشنامه ی «ژاک و اربابش» اثر میلان کوندرا، که در واقع از رمان «ژاک قضا قدری و اربابش» نوشته‌ی دیدرو اقتباس شده است، باعث شکل گیری این پرسش شد که امروز شعرِ کدام شاعران جوان بیشتر خوانده می شوند؟ جامعه، در میان این خیل عظیم …

بیشتر بخوانید

دو خوانش از مجموعه شعر «پدر» اثر نعمت مرادی

خوانش سریا داودی حموله ـ دوستت دارم زیبای من/اندازه‌ی/چاقویی که/گردن اسماعیل را نبرید/اندازه لبخندی به شکل مرگ/که شعر به دوش می‌کشد./ مجموعه‌ی «پدر»[i] تکرار مستمر «من ـ تو»های فاعلی هم بسته‌ی تعقیدهای «لفظی  ـ معنایی» است. در این دیالکتیک فراشخصی شعر آیینه‌ای از واقعیت‌های فردی ـ اجتماعی است که کالبد …

بیشتر بخوانید

نگاهی به مجموعه‌ی شعر «هی! تو یک هجا بودی من بیدارت کردم» سروده‌ی منیره پرورش 

یکی از چالش‌های امروز ادبیات ایران به‌ویژه در شعر مساله‌ی زبان در شعر است. بااینکه نگاه‌های متفاوتی به این مساله وجود دارد اما همچنان دیدگاه‌های مختلف به هویت بخشی زبان در شعر تأکید دارند. به نظر می‌رسد شعر فارسی از گذشته تاکنون در همین زبان دچار تغییر شده است و هر …

بیشتر بخوانید

تا دوردستِ شعر بِران!

«ترجمه‌ی شعر تا به بازآفريني كامل نرسد موفق نخواهد بود و شرط اين توفيق يكي شدن با شعر و شاعر است.»[ii] این سخنِ عبدالله کوثری‌ست، مترجمی که خود زمانی یک شاعر بود و چه بسا که درکی عمیق از صدمه دیدنِ شعری دارد که مترجم‌های ناشاعر، تنها به حسابِ مترجم …

بیشتر بخوانید

یادداشتی برای داستان کوتاه من هر شب به تو خیانت می‌کنم

خاورمیانه در طول تاریخ محل تاخت و تاز ایدوئولوژی‌های رهاساز از پیچیدگی‌های هستی شناسی‌ست. دست در هر نقطه از آن بگذاریم خواهیم دید که سرشار از آیین‌ها، باورهاست که چه همراه ادیان رایج در این منطقه رشد کرده‌اند و چه در مبارزه با آن باورها. آنچه اکنون قابل بحث است …

بیشتر بخوانید

نگاهی به «شبیه‌خوانی اصفهان»

نگاهی به «شبیه‌خوانی اصفهان» در کتاب «هیپنوز در مطب دکتر کالیگاری» اثر آزیتا قهرمان چاپ اول. ۱۳۹۳. انتشارات بوتیمار آهوی زردِ لاغر، لای سروها نشسته سنگ جم نمی‌خورد آهو که می‌پرید با ساق پرپری از سینه‌ی زلیخا بیرون و بی هوا چشم‌هایش دو دو می‌زد؛ آب و پیاله را چپ می‌کرد …

بیشتر بخوانید

نگاهی به مجموعه‌ی شعر لشکر شکست خورده‌ی کلمات سروده‌ی آیدا عمیدی

یکی از چالش‌های ادبیات درونی کردن تغییرات بیرونی و رویکردهای اجتماعی است. این درونی کردن که از خلال تغییر در وضعیت روایت و فضاسازی اتفاق می‌افتد حاصل تجربه‌های نویسنده و شاعر است. به نظر می‌رسد هر چه قدر این درونی کردن سریع‌تر اتفاق بیفتد تأثیر مضاعف‌تری بر شکل‌گیری اثر ادبی …

بیشتر بخوانید

«داستانه غم‌انگیزه نقش نمایه اضافه»:

خط فارسی با بحران تازه‌ای روبه‌رو شده. در عرض پنج سال، شمار بزرگی از فارسی‌زبانان با کسره‌هایشان درگیر شده‌اند و ناگهان هیچ کس نمی‌داند «دوست من» درست است یا «دوسته من». گاهی «مثل این» می‌نویسند و گاهی «مثله این». چشمگیری این پدیده در این است که گریبان کسانی را گرفته …

بیشتر بخوانید

دو خوانش از مجموعه شعر «پدر»، اثر نعمت مرادی

۱- خوانش ابراهیم عالی‌پور شعر کوتاه  در ایران و ادبیات فارسی از قاعده و قانون خاصی پیروی نمی کند، (بحث قالب نیست، منظور فرم ظاهری و درونی کار است) یعنی ما برای بررسی شعر کوتاه چارچوب و تئوری مشخصی نداریم که رفرنس بدهیم، چند تایی کتاب از ع.پاشایی و شاملوست …

بیشتر بخوانید

نگاهی به مجموعه‌ی شعر «یواش‌های قرمز» سروده‌ی شیدا محمدی

یکی از تکنیک‌های کنونی در شعر فارسی تمایز میان شعر و نثر و به نوعی به‌چالش کشیدن دنیای این دو در شعر است‌. این تکنیک را که در بسیاری از آثار شاعران مدرن در ایران می‌توان دید، هم می‌تواند نوعی تنوع در ساختار شعر به وجود آورد و هم با گریز …

بیشتر بخوانید

ردپاى اقتباس ادبى در شعر كهن و معاصر ايران؛

در كتاب فارسى دوره دبستان در ايران شعرى وجود داشت به نام زاغ و روباه . اين شعر سروده حبيب يغمايى و از جمله شعرهايى بود كه دانش آموزان بايستى حفظ مى‌كردند. البته نمى‌دانم آيا هنوز اين شعر در كتاب‌هاى درسى وجود دارد؟ اين شعر احتمالا در گوشه ذهن همه …

بیشتر بخوانید

وقتی باب دیلن ممنوع می‌شود

وقتی تاریخ اذعان می‌کند که به طور مثال، شعر چارلز بوکاوسکی پر مخاطب است یا از آن طرف، شعری که باب دیلن یا لئونارد کوئن می‌نویسند و بعد به صورت ترانه اجرایش می‌کنند، با اقبال گسترده‌ مواجه می‌شود، آیا به آن معناست که اشعاری را که به دلیل بی‌بهره بودن …

بیشتر بخوانید

نور در تمامِ تَرین‌ها

نگاهي به بخش اول كتاب راوي شعر «چاك»، زني ست كه با عبور از آستانه‏‌ی مرگ، در زنان ديگر تكثير شده و حالا در زمان روايت، لحظاتی را به ياد می‏آورد كه حاصل همين فراروي از تن يكه است. نامي پنهان كه ديگر نمی‏‌ميرد و خاطرات همه‌‏ی گم‌نامان مدفون در گورستان‏‌ها …

بیشتر بخوانید

شخصیت‌های واقعی‌، روایت‌های حقیقی‌

شیوه های ساختاری و نوع روایت در داستان‌های مدرن زنان ایران در سال‌های گذشته دستخوش تغییرات فراوانی شده است. نگاهی به آثار منتشر شده در دهه‌های ۸۰ و ۹۰، تنوع در ساختار و ارائه‌ی رویکردهای متفاوتی را به زبان و روایت در داستان زنان ایرانی نشان می‌دهد . با این حال …

بیشتر بخوانید

دیگری و دگرگونه‌ای

دیگری و دگرگونه‌ای: نگاهی به شخصیت‌های مجموعه ‌داستان خیابان کانت نوشته‌ی احسان عابدی ‏ نقد پسا‌استعماری یکی از شیوه‌های نوین نقد ادبی است. نقدی که به واکاوی هویت و جغرافیای مهاجرت هم می پردازد آنگونه که در ‏مقاله‌اش می نویسد‌:  امروزه به واسطه وسایل ارتباطی نوین‌، پدیده‌ی مهاجرت بیش از …

بیشتر بخوانید

یادداشتی بر داستان خانه‌ی اجاره‌ای

نوشته‌ی ماریا تبریزپور ناشر: انتشارات ناکجا* [divide style=”2″] داستان نوشتن کار ساده‌ای نیست و ساده نخواهد شد. داستان نویس از نوع خاورمیانه‌ای خودش یعنی یک رمان چند جلدی. مفاهیمی که زندگی کرده و در زندگی دیگران با اندکی فاصله از خودش دیده و هزار اتفاق مهم در جریان تولد و …

بیشتر بخوانید

پاشيده از درون، ناسازگار با بيرون

اشاره: این مقاله نوشته‌ی آقای فتح‌الله بى‌نياز، نویسنده و منتقد ادبی پیش‌کسوت ایرانی است که ایشان آن را از کتاب خود، «در جهان رمان مدرنیستی» انتخاب کرده و برای چاپ در اختیار مجله‌ی شهروند بی سی قرار داده‌اند. نوولت تونل در سال ۱۹۴۸ چاپ شد و در همان سال‏ها توجه …

بیشتر بخوانید

نگاهی به تاثیر نشر الکترونیکی و فضای مجازی بر ادبیات مدرن ایران

سرعت و رشد ارتباطات در چند سال گذشته نه تنها بر جنبه‌های مختلف زندگی عادی جوامع امروزی تاثیر فراوانی گذاشته است، بلکه بخش وسیعی از ادبیات و هنر را نیز تحت تاثیر خود قرارداده است. در طول چند سال گذشته با رشد وسایل ارتباطی و گسترده شدن فضای مجازی، در …

بیشتر بخوانید

زنان و ادبیات داستانی

مقدمه: «گاهی یک میهمانی کوچک بیشتر خوشحال‌شان می‌کند تا شرکت در یک حرکت اجتماعی بزرگ… انگار که به یکباره همه آن آرمان‌ها رنگ باخت و آن پیش‌قراولان آرمان‌خواه که پیش از آن، قهرمان رمان‌هایشان بودند در چرخشی ناگهانی به توده‌های نادان و نمک‌نشناس بدل شدند… پس نویسنده ایرانی، سنگر عوض …

بیشتر بخوانید

واکاوی  مشترک ساختار زبان در شعر در مجموعهٔ شعر عطر از نام اثر مشترک محمد آزرم و ایولیلیث

خلق اثر ادبی مشترک که شامل شعر و داستان هست  از تکنیک‌هایی است که در سال‌های گذشته به پیوند میان آثار ادبی شاعران و نویسندگان منجر شده است. یکی از آثار منتشرشده  در حوزهٔ شعر با نام عطر از نام است که بداهه نویسی مشترک میان محمد آزرم و ایولیلیث …

بیشتر بخوانید

استبدادِ ادبی و زنان قصه نویس

شهرگان: در اغلب کشورهای خاورمیانه تا دهه‌های پایانی قرن بیستم تفسیرهای دوبُنی و رازپردازی شده از «واقعیت»، بر آفرینش‌های ادبی-هنری این جوامع به وسعت حاکم بود. این منطق ثنوی (ظلمت/ نور) در تفسیر واقعیت که نهایتاَ با هدفِ هدایت «کلیت جامعه» به قله‌ی رستگاری (آرمانشهر)، تدوین و به تدریج مشروعیت …

بیشتر بخوانید

درباره‌ی کتابی به‌نام لولیتا

پس از بازی در نقش جان ریِ فرهیخته، شخصیتی در داستان لولیتا که پیش‌درآمد این کتاب را نوشته، هر نظری از من ممکن است این را برای خواننده (و برای من) تداعی کند که ولادیمیر ناباکوف دارد در نقش کس دیگری درباره‌ی کتاب‌ خودش حرف می‌زند. اما چند نکته را …

بیشتر بخوانید

نگاهی به مجموعهٔ گریز از مرکز نوشتهٔ لیلا صادقی

فمینیست‌های پسامدرن غالباً به رویکردهای پساساختارگرا (۴) متکی‌اند، که زبان را نظامی از نشانه‌ها می‌دانند که انسجامشان ناشی از نسبت‌های درونی تفاوت است. از این منظر، «زن» تنها ازآن‌رو معنا می‌یابد که در یک نظام زبانی خاص در رابطهٔ تقابلی با «مرد» قرار دارد. معنای نشانه‌ها، ازجمله زنان و مردان بی‌ثبات، …

بیشتر بخوانید

سه کتاب از یک نگاه

شعر چرخشی رضا حیرانی برای ترسیم عینی ذهنی‌ترین جریان عاطفه و خلاقیت بشری، شعر؛ می‌توان از روش‌های خلاق مختلفی استفاده کرد که هرکدام منجر به تولید مکانیسم ویژه‌ای برای تبیین و توضیح شعر می‌شوند، به نظرم دقت در تنوعی ازاین‌دست یکی از رمز‌های بهبود خواندن شعر است. در این نوشته …

بیشتر بخوانید

آسیب‌شناسی نقد ادبی فمینیستی در ایران

در چند مقالهٔ گذشته راجع به نقد ادبی فمینیستی مطالبی بیان شد، این نوشته در سلسله مقالات نقد ادبی فمینیستی در ایران است که به  آسیب‌شناسی و پیدایش ضعف‌های این نقد در آثار ادبی ایران می‌پردازد. نقد ادبی فمینیستی یکی از نقدهایی است که  حدوداً از اواخر قرن نوزدهم به‌طورجدی وارد …

بیشتر بخوانید

لباس‌هایی که از ماه پایین افتاده‌اند‏

فرض کنید که به یک نمایشگاه نقاشی دعوت می‌شوید و پس از بالارفتن از پله های پُر پیچ و خم گالری در حالی که بی‌تابانه منتظر فرو‌رفتن در هاله‌ی مقدس هنر هستید، با دیوارهای سفید و خالی در مقابل‌تان مواجه می‌شوید‌! و در‌نهایت نیز چند نقاشی کوچک را در پای …

بیشتر بخوانید

نگاهی به مجموعه شعر «و غیره»

مدرسه فمینیستی: مطلب حاضر به قلم پگاه احمدی، شاعر، نگاهی است به مجموعه شعر «و غیره»، سروده‌ی سپیده جدیری:   اشاره: سپیده جدیری، شاعر، مترجم، بنیانگذار جایزه‌ی شعر زنان ایران (خورشید) در ایران و عضو هیأت داوران جایزه‌ی شعر بنیاد ژاله‌ی اصفهانی‌ (در لندن) است. از جدیری تاکنون هشت کتاب …

بیشتر بخوانید

شعری که از آن نمی‌کَنم

سپیده جدیری شاعر، مترجم، روزنامه‌نگار، شاعر و بنیانگذار جایزه‌ی شعر زنان ایران (خورشید) و مسئول صفحات شعر و گفت‌وگو با شاعران در هفته‌نامه شهروند بی‌سی و شهرگان آنلاین است. و من در تنهائیِ شورمندانه‌ی خودم به این فکر میکنم که با تف های آینده ام چه کنم؟ (از شعر «عصبانیت»، صفحه‌ی 9) وقتی سال‌ها …

بیشتر بخوانید

مشکل نیما

می‌توان نیما را حلال ۳ تضاد آغاز سده (۱۴ ش.) شعر فارسی انگاشت: نو و کهنه، خارجی و داخلی، مدارا و ممیزی. هر ۳ مشکل در افسانه نیما تبلور یافته‌اند: او از شعر کهنه با قالب ثابت به شعر نو با قالب/ سطر متغیر رسید. ابزار دریافت فرهنگ مدرن خارجی …

بیشتر بخوانید

تبیین سویه‌های اجتماع‌گرانه در مجموعه‌ی شعر «یک دقیقه‌ی عصر» سروده‌ی فرهادکریمی

شهرگان: فرهاد کریمی متولد ۱۳۵۸ روستایی با نام سرتنگ از توابع شهرستان دالاهوِ استان کرمانشاه است. پژوهشگر، نویسنده و شاعری جوان که ازنظر رویکرد فکری و روش زندگی چه ازنظر توانایی و تسلط بر بدبینی‌های جامعه‌ی امروز و چه ازنظر تکریم و تجلیل از زیبایی‌های شگفت‌آور طبیعت، بیش از شاعران …

بیشتر بخوانید

نگاهی به مجموعه‌ی اشعار «کمپانی دوزخ» و «جزام معاصر» سروده‌ی مریم هوله

شهرگان: نقش زبان در شکل‌دهی ادبیات اعتراضی نقشی غیر قابل انکار است. ساختارگریزی از زبان و پیگیری و بنا کردن نوع خاصی از ارتباط میان کلمه و معنا که در اشعار بسیاری از شاعران مشترک است اما در هرکدام برای منظور خاصی به کار رفته است. در مبحثِ زبان زنانه، ساختار …

بیشتر بخوانید

مرگ پایان هستی آفرینشگر نیست

شهرگان: منصور کوشان یک‌سال پیش، در ۲۷ بهمن ۱۳۹۲ در استاوانگر نروژ درگذشت. اگر چیزی به نام مرگ نابه‌هنگام وجود داشته باشد، به یقین مرگ منصور از آن نوع است. انسانی با تنی درست،  دور از هر بیماری، با ذهنی سالم، در اوج خلاقیت و سرزندگی به ناگاه بیمار می‌شود …

بیشتر بخوانید

عاشقانه‌ای برای رنج؛ از بدو تاریخ تا قیامت

ما چگونه عبور کردیم از فصلِ ممنوعیتِ عشق، ممنوعیتِ نَفَس، ممنوعیتِ هنر، چگونه عبور کردیم از «عشق را در پستوی خانه نهان باید کرد»؟ شعر چگونه عبور کرد از این همه، و شعر شد؟… کسی نمی‌داند جز خودِ ما. جز شاعرانی که رنجِ ناتمامِ همه‌ی سال‌های ما را، در تمامِ …

بیشتر بخوانید